Een opnamedag die niet ontspoort

Een opnamedag lijkt op een trainingsdag: je staat op, je bereidt voor, je gaat aan de slag en aan het eind ben je leeg. Het verschil is dat een trainingsdag doorloopt ook als er iets misgaat en een opnamedag niet. Eén verkeerd ingestelde microfoon en je hebt zeven uur materiaal dat je weg kunt gooien.

Daarom hoort er een draaiboek bij. Niet omdat het spannend is, maar omdat het scheelt tussen vier bruikbare onderdelen en veertien.

De week ervoor

Het meeste werk zit niet op de dag zelf. Wat af moet zijn voordat je begint:

De teksten. Niet woord voor woord, wel per onderdeel de kern, de volgorde en de laatste zin. Die laatste zin is belangrijker dan je denkt, want zonder afgesproken slot blijf je nawiegen en dat kost montagewerk.
De volgorde. Sorteer je onderdelen niet op inhoud maar op decor en kleding. Alles wat er hetzelfde uitziet, neem je achter elkaar op.
De beelden. Slides, schermopnames en voorbeelden staan klaar in de map waar je ze tijdens de montage verwacht.
Een proefopname van twee minuten. Bekijk en beluister die op je telefoon, niet op je studiomonitor. Zo hoor je de ruis die je op je laptop mist.

Het tijdschema

Een werkbare dag ziet er ongeveer zo uit. Van negen tot half elf opbouwen en testen. Klinkt lang, is het niet. Statief, licht, achtergrond, microfoon, geluidstest, één proefopname, terugkijken.

Van half elf tot half een neem je op. Dit is je beste blok, want je stem is fris en je concentratie is nog heel. Zet hier de onderdelen die het lastigst zijn.

Lunch en dan echt weg bij je opstelling. Van half twee tot half vier neem je het tweede blok op. Hier zet je de onderdelen die je bijna uit je hoofd kent.

Van half vier tot vier uur maak je de laatste opnames en de losse stukjes: introducties, overgangszinnen, een afsluiter. Daarna zet je alles veilig weg op twee plekken en pas dan ruim je op.

Meer dan vier uur netto opnemen lukt bijna niemand. Wat je na vier uur opneemt, neem je meestal opnieuw op.

De vaste controles

Voor elke opname loop je hetzelfde rijtje langs. Het duurt tien seconden en het voorkomt de meeste rampen.

Loopt de opname echt? Kijk naar het rode lampje, niet naar je gevoel.
Staat de microfoon aan en staat het niveau in beeld?
Zit er niets nieuws in beeld dat er de vorige keer niet stond?
Staat je telefoon op vliegtuigstand en is de bel van de deur uit?

Na elke opname doe je er nog twee: zeg hardop welk onderdeel je zojuist hebt opgenomen, zodat het op de opname staat en zet een streep op je lijst.

Wat er altijd misgaat

De klassieker is geluid. Beeld dat matig is, vergeeft een kijker. Geluid dat galmt of ruist, zet hem binnen dertig seconden uit. Neem op in een ruimte met zacht materiaal, dus gordijnen, een bank, een vol boekenrek. Een lege vergaderzaal met een gladde vloer is het slechtste dat er is, hoe professioneel hij er ook uitziet.

De tweede klassieker is licht dat verandert. Je begint om tien uur met zonlicht van links en om twee uur is het weg. Dan sluiten twee opnames die naast elkaar komen te staan niet op elkaar aan. Doe de gordijnen dicht en gebruik je eigen lampen, ook als het buiten mooi weer is.

De derde is jezelf. Je gaat kijken naar je eigen beeld terwijl je praat. Dan zie je iemand die raar kijkt. Draai de voorvertoning weg of plak een papiertje over dat hoekje van je scherm.

Versprekingen zijn geen probleem

Je hoeft niet opnieuw te beginnen als je struikelt. Stop, adem, tel tot twee en zeg de hele zin opnieuw vanaf het begin. Bij de montage knip je de eerste poging eruit. Die stilte van twee tellen is je markering.

Wie na elke verspreking opnieuw begint, doet er drie keer zo lang over en klinkt aan het eind gespannen.

Na de dag

Bekijk het materiaal niet dezelfde avond. Je bent te moe om het eerlijk te beoordelen en je gaat dingen afkeuren die prima zijn. Zet de bestanden veilig, schrijf op wat je nog mist en kijk er twee dagen later naar.

Wat je bijna zeker mist, is een handvol overgangen en een slotwoord dat past bij hoe het programma is geworden. Plan daar een korte tweede sessie voor in. Dat is normaal, geen fout.

Het draaiboek uit de werkmap bevat dit tijdschema, de paklijst en de controlelijstjes op een vel dat je naast je neerlegt. Wat je aan spullen nodig hebt, staat in wat je echt nodig hebt om op te nemen.